Prostat kanseri, prostattaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan, erkeklerde sık görülen ve erken dönemde çoğunlukla belirti vermeyen bir hastalıktır. Tanı PSA testi, parmakla muayene, MR ve biyopsiyle konur. Tedavi evreye göre aktif izlem, cerrahi, radyoterapi, hormon tedavisi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedavilerle planlanır.
Prostat kanseri prostat içinde sınırlı kalabileceği gibi çevre dokulara ve başka organlara da yayılabilir. Erken dönemde çoğunlukla şikâyet yaratmadığı için düzenli kontrol, hastalığı yakalamanın en güvenilir yoludur.
Belirtileri
Erken evrede genellikle belirti yoktur. Hastalık ilerledikçe şunlar görülebilir:
- Sık veya gece idrara çıkma
- İdrar akışında zorluk
- İdrarda veya menide kan
- Sertleşme sorunları
- Kemik ağrısı
Bu şikâyetler iyi huylu prostat hastalıklarında da görülür, yani tek başına kanser anlamına gelmez.
Risk Faktörleri
Kesin neden bilinmemekle birlikte riski artıran durumlar şunlardır:
- Yaş: 50 yaşından sonra risk belirgin biçimde artar.
- Aile öyküsü: Birinci derece akrabalarda prostat, meme veya yumurtalık kanseri bulunması riski yükseltir.
- Hormonlar: Erkeklik hormonlarının prostat hücreleri üzerindeki etkisi hastalığın gelişiminde rol oynayabilir.
- Beslenme: Yağ ve kırmızı etten zengin, sebze ve meyveden fakir beslenme riski artırabilir.
- Fazla kilo ve hareketsizlik: Özellikle agresif seyirli prostat kanseriyle ilişkilendirilir.
Tanı
Taramanın temeli kanda bakılan PSA düzeyidir. Yüksek PSA her zaman kanser demek değildir, ama ileri inceleme gerektirir. Parmakla yapılan rektal muayenede prostatın büyüklüğü, kıvamı ve düzensizlik olup olmadığı değerlendirilir. MR, prostattaki şüpheli bölgeleri göstermede kullanılır. Kesin tanı ise biyopsiyle alınan doku örneklerinin patolojik incelemesiyle konur.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi hastalığın evresine, tümörün agresifliğine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre planlanır.
Aktif izlem
Düşük riskli, erken evre tümörlerde hemen tedavi yerine PSA, MR ve biyopsiyle düzenli takip yapılır; gerekirse tedaviye geçilir.
Cerrahi
Radikal prostatektomide prostatın tamamı çıkarılır. Ameliyat açık, laparoskopik veya robotik yöntemle yapılabilir.
Radyoterapi
Tümör yüksek enerjili ışınlarla hedeflenir. Dışarıdan ışın tedavisi veya brakiterapi uygulanabilir.
İlaç tedavileri
Hormon tedavisi testosteron düzeyini düşürerek tümörün büyümesini yavaşlatır ve daha çok ileri evrede kullanılır. Kemoterapi, kanserin başka organlara yayıldığı durumlarda tercih edilir. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi ise tümörün genetik özelliklerine göre seçilen yeni yaklaşımlardır.
Erken evrede yakalanan hastalıkta tedavi seçenekleri daha geniştir ve sonuçlar daha iyidir.
Sık sorulan sorular
Prostat kanseri erken evrede belirti verir mi?
PSA yüksekliği kanser olduğu anlamına mı gelir?
Prostat kanserinde her hastaya ameliyat gerekir mi?
Prostat kanseri taraması hangi yaşta başlamalı?
Prostat biyopsisi ağrılı mıdır?
Prostat kanseri tedavisi sonrası takip nasıl yapılır?
Son güncelleme:
