Parmak muayenesi (dijital rektal muayene), prostatın büyüklüğü, kıvamı, simetrisi ve yüzeyindeki olası sertlik ya da düzensizlikler hakkında bilgi veren kısa bir muayenedir. PSA testiyle birlikte değerlendirildiğinde prostat hakkında çok daha kapsamlı bilgi sağlar; PSA normal olsa bile ileri tetkik gerektiren bir bulguyu ortaya çıkarabilir. Bu yüzden prostat kanserinin erken teşhisinde yeri vardır.
Yaş ilerledikçe prostat büyümesi, prostat iltihabı ve prostat kanseri gibi sorunların görülme ihtimali artar. Bu hastalıkların bir kısmı erken dönemde hiçbir belirti vermez. Şikâyet ortaya çıkmasını beklemek yerine belirli yaştan sonra düzenli kontrol yaptırmak bu yüzden anlamlıdır. Kontrolün bir parçası da halk arasında "parmak muayenesi" denen dijital rektal muayenedir.
Parmak Muayenesi Nedir?
Hekim eldiven ve kayganlaştırıcı jel kullanarak makattan prostatı parmakla değerlendirir. Prostatın büyüklüğü, kıvamı, simetrisi, hassasiyeti ve yüzeyinde sertlik ya da düzensizlik olup olmadığı bu şekilde anlaşılır. Bu bilgiler bazı prostat hastalıklarının erken fark edilmesine yardımcı olur.
Ne Kadar Sürer, Acıtır mı?
Hastaların çoğu muayenenin düşündüklerinden çok daha kısa sürdüğünü söyler: ortalama 5 ila 10 saniye. Ağrılı bir işlem değildir; kısa süreli bir baskı hissedilebilir. Rahat nefes almak ve kasları gevşetmek muayeneyi kolaylaştırır.
PSA ile Birlikte Değerlendirilir
PSA, kanda ölçülen ve prostat dokusuyla ilişkili bir değerdir; yüksekliği bazı prostat hastalıklarına işaret edebilir. Muayene ve PSA birlikte değerlendirildiğinde çok daha kapsamlı bir tablo ortaya çıkar. PSA normal olsa bile muayenede hissedilen bir bulgu ileri tetkik gerektirebilir. Tersine, PSA yüksek olduğunda nedeni anlamak için de muayene önemli bilgi verir.
Kimlere ve Ne Zaman Yapılır?
Prostat kanseri erkeklerde en sık görülen kanserlerden biridir ve erken evrede yakalandığında tedavi seçenekleri daha geniştir. Bu yüzden 50 yaş ve üzerindeki erkeklerin düzenli üroloji kontrolünden geçmesi önerilir. Ailesinde prostat kanseri olanlarda kontrollere daha erken başlanabilir.
Şu şikâyetler de muayeneyi gerektirebilir:
- İdrar yaparken zorlanma
- Sık idrara çıkma
- Gece idrara kalkma
- İdrar akışında zayıflama
PSA yüksek bulunduğunda veya başka bir şüpheli bulgu olduğunda da muayene yapılır. Sonuca göre gerekirse görüntüleme veya biyopsi gibi ek tetkikler planlanır.
